China Thinktank

thinktank.vn

Administrator
Trung Quốc coi trọng phát triển hệ thống ThinkTank
Tháng 1/2004 Trung ương Đảng Trung Quốc chỉ thị: Phải làm cho giới khoa học xã hội trở thành “Kho tư tưởng” và Think Tank của Đảng và Chính phủ. Hàng nghìn cơ quan nghiên cứu bắt đầu tổ chức nghiên cứu phản biện. Một số đoàn thể tư vấn kiểu Think Tank xuất hiện tuy còn rất khó hoạt động

Quá trình phát triển

Trung Quốc bắt đầu làm quen với khái niệm Think Tank từ sau cải cách mở cửa. Trước đó, quá trình hoạch định chính sách chủ yếu do một số cá nhân lãnh đạo quyết định, hầu như không sử dụng trí tuệ của bộ máy tư vấn và của dân chúng; vì thế từng phạm những sai lầm khó tưởng tượng

Thí dụ, một câu nói của lãnh tụ Người đông (thì) sức lớn dẫn tới hậu quả không thực thi sinh đẻ có kế hoạch, số dân tăng thêm mấy trăm triệu, để lại bao nhiêu di họa: thất nghiệp, chưa giàu đã già. Việc hủy chế độ khám sức khỏe trước khi cưới đã làm tăng số người tàn tật lên tới mức đáng lo…

Do cách quyết sách tùy tiện ấy, Trung Quốc đã bỏ lỡ hai cơ hội chiến lược để phát triển đất nước. Cơ hội thứ nhất: sau khi kết thúc chiến tranh Triều Tiên, môi trường an ninh của Trung Quốc được cải thiện rõ rệt, nhưng chỉ tận dụng thuận lợi này được 4 năm thì các chủ trương Chỉnh phong, Chống phái hữu, Đại Nhảy Vọt, Công xã nhân dân đã hủy hoại tất cả

Sức người sức của bị lãng phí không sao kể xiết, hàng chục triệu dân bị chết đói, bỏ lỡ cơ hội vàng phát triển sau chiến tranh (trong khi Nhật tận dụng được cơ hội này). Cơ hội thứ hai: sau khi nối lại quan hệ với Mỹ, hoàn cảnh chiến lược của Trung Quốc trong thời gian 1971-1976 được cải thiện rất nhiều. Thế nhưng 10 năm đại loạn “Cách mạng Văn hoá” đã phá hỏng cơ hội đó

Nhiều người thấy rõ những sai lầm ấy nhưng không ai dám nói. Nguyên soái Bành Đức Hoài mới dè dặt nêu ra vài ý kiến về Đại Nhảy vọt đã bị cách hết mọi chức vụ

Xảy ra tình hình trên không phải vì người Trung Quốc kém thông minh. Nhưng trí tuệ của họ bị bỏ xó; hơn tỷ dân chỉ có một người được quyền suy nghĩ và phát ngôn. Tư tưởng “Đại nhất thống” của Khổng giáo tuy tạo ra sự nhất trí cao độ trong toàn dân song đồng thời cũng bóp chết mọi sáng tạo, mọi ý tưởng đúng đắn

Đến thập kỷ 80, nhằm ngăn chặn các quyết sách tùy tiện chưa qua sự nghiên cứu của các cơ quan chuyên môn, Đặng Tiểu Bình đề xuất Khoa học hóa quyết sách, cho phép nêu các ý kiến trái chiều. Một số chuyên viên cấp cao rời cơ quan nhà nước lập cơ quan nghiên cứu của mình. Năm 2003 Ủy ban Phát triển Cải cách công khai tổ chức mời thầu đề tài nghiên cứu Quy hoạch 5 năm lần thứ X

Tháng 1/2004 Trung ương Đảng chỉ thị: Phải làm cho giới khoa học xã hội trở thành “Kho tư tưởng” và Think Tank của Đảng và chính phủ. Hàng nghìn cơ quan nghiên cứu bắt đầu tổ chức nghiên cứu phản biện. Một số đoàn thể tư vấn kiểu Think Tank xuất hiện tuy còn rất khó hoạt động

Giới học giả Trung Quốc nhận xét nước họ xuất siêu hàng hóa nhưng lại nhập siêu về tư tưởng. Đó là do thể chế chính trị hiện hành không tạo điều kiện sinh ra những nhà tư tưởng, nhà chính trị học có thể đề xuất các ý tưởng, lý thuyết mới lạ làm cả thế giới quan tâm như Huntington, Toffler, Paul Kennedy, Joseph Nye…

Một học giả viết: sau Tôn Trung Sơn, Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình, Trung Quốc chưa có nhà tư tưởng nào. Trung tướng Lưu Á Châu chính ủy Đại học Quốc phòng Trung Quốc nói thẳng: “Trung Quốc không có nhà tư tưởng, chỉ có nhà mưu lược. Hegel nói Trung Quốc không có triết học. Tôi cho rằng mấy nghìn năm nay Trung Quốc chưa sản sinh được nhà tư tưởng nào”

Kiều Lương, tác giả sách “Siêu hạn chiến”, nêu thí dụ: khi Anh Quốc dự định trả lại Hồng Công cho Trung Quốc, nhiều chính khách phương Tây lo nước này thống nhất sẽ lớn mạnh tới mức đe dọa thế giới. Bà Thủ tướng Thatcher an ủi: “Các bạn chẳng cần e ngại Trung Quốc, vì trong vài chục năm tới, thậm chí cả trăm năm, nước này không thể mang lại cho thế giới bất cứ một tư tưởng mới nào cả”

Trung Quốc hơn phương Tây ở chỗ có ưu thế “tập trung lực lượng làm việc lớn” nhưng nếu quyết sách không khoa học hóa thì sự “tập trung lực lượng” sẽ chỉ mang lại thiệt hại rất lớn; bởi vậy cần có các cơ quan nghiên cứu chính sách có năng lực chuyên môn cao, dám nêu ra “chính sách dự bị” cho nhà nước. Vì thế Think Tank còn được gọi là “chính phủ trong bóng tối”

Do không tận dụng được trí tuệ xã hội, tỷ lệ sai lầm quyết sách của Trung Quốc cao gấp 6 lần các nước phát triển, giá thành chế tạo hàng hóa cao gấp 8 lần ở Nhật, nghĩa là Trung Quốc đang khai thác tài nguyên tổ tiên để lại với tốc độ tàn phá thiên nhiên

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu lần này khiến lãnh đạo Trung Quốc càng không hài lòng với hoạt động của hệ thống cơ quan nghiên cứu chính sách. Hệ thống này thiếu cả 3 tiêu chuẩn chính của Think Tank: tính độc lập tư tưởng, tính sáng tạo và sức quảng bá ảnh hưởng của mình

Trong tình hình đó, Think Tank – nơi nghiên cứu đề xuất các chủ trương chính sách chiến lược lớn nhỏ của quốc gia, lò ấp các nhà chiến lược, nhà tư tưởng – bắt đầu được đặc biệt coi trọng

Hệ thống Think Tank hiện có

Trung Quốc hiện nay đã hình thành một hệ thống Think Tank quy mô lớn, chủ yếu gồm

1. Trung tâm Giao lưu kinh tế quốc tế Trung Quốc (China Center for International Economic Exchanges, CCIEE): cơ quan dịch vụ tư vấn, nghiên cứu và giao lưu kinh tế quốc tế, do chính phủ duyệt thành lập, nơi tập hợp các nhân tài cấp cao về lĩnh vực nghiên cứu kinh tế và có quan hệ rộng trong lĩnh vực kinh tế

CCIEE do Ủy ban Phát triển và cải cách Nhà nước chủ trì, đăng ký tại Bộ Dân chính Trung Quốc. CCIEE được gọi là “Siêu Think Tank”, vì được ưu tiên cấp kinh phí và tập hợp toàn các “siêu” chuyên gia

2. Viện Khoa học xã hội Trung Quốc: cơ quan học thuật cao nhất nghiên cứu về triết học và khoa học xã hội; là Think Tank có quy mô lớn nhất Trung Quốc

3. Trung tâm Nghiên cứu phát triển thuộc chính phủ Trung Quốc: cơ quan nghiên cứu và tư vấn chính sách, trực thuộc chính phủ Trung Quốc

4. Viện Khoa học Trung Quốc: cơ quan học thuật hàn lâm cao nhất về KHKT của nhà nước

5. Viện Khoa học Quân sự Trung Quốc: cơ quan nghiên cứu cấp cao lý luận quân sự, trung tâm nghiên cứu học thuật quân sự

6. Viện Nghiên cứu vấn đề quốc tế Trung Quốc: nghiên cứu tổng hợp các vấn đề quan hệ quốc tế

7. Viện Nghiên cứu Quan hệ quốc tế hiện đại: nghiên cứu các vấn đề quốc tế tổng hợp

8. Ủy ban Toàn quốc Hợp tác kinh tế Thái Bình Dương của Trung Quốc

9. Hội Khoa học kỹ thuật Trung Quốc

10. Hội Chiến lược quốc tế Trung Quốc: đoàn thể học thuật dân lập nghiên cứu vấn đề chiến lược có tính toàn quốc

11. Viện Nghiên cứu vấn đề quốc tế Thượng Hải: một trong các Think Tank chủ yếu nghiên cứu chiến lược và chính sách ngoại giao

Ngoài ra tại Đài Loan thuộc Trung Quốc còn có

1. Think Tank Quốc Dân Đảng: chính thức thành lập 7/2000, gốc là Quỹ Nghiên cứu chính sách quốc gia pháp nhân tài đoàn; đương kim Chủ tịch Quốc dân đảng Liên Chiến làm chủ tịch Hội đồng quản trị; thành phần gồm nhiều quan chức chính quyền đã nghỉ hưu, các chuyên viên, học giả

2. Trung tâm Đài Loan: thành lập 12/2001, gồm các đại gia giới học thuật và kinh doanh, các học giả ở nước ngoài về Đài Loan làm việc và quan chức chính quyền

Nội địa Trung Quốc hiện có hơn 2.500 cơ quan nghiên cứu chính sách, với 35 nghìn cán bộ chuyên trách, 270 nghìn nhân viên làm việc. Trong đó có 2.000 cơ quan “kiểu Think Tank”, chủ yếu nghiên cứu chính sách, trực tiếp hoặc gián tiếp phục vụ chính phủ

Trong số này Trường Đảng Trung ương, Viện Khoa học xã hội, Trung tâm Nghiên cứu phát triển, Học viện Hành chính nhà nước thường được gọi là các Think Tank nhà nước

Viện Khoa học xã hội có 50 viện nghiên cứu, 260 phòng nghiên cứu, 4.000 cán bộ chuyên trách. Quy mô như vậy vượt xa các Think Tank ở phương Tây (toàn bộ Think Tank cả nước Anh có 1.000 cán bộ, cả châu Âu có chưa tới 5.000 người)

Một số vấn đề của hệ thống Think Tank ở Trung Quốc

Nhà kinh tế nổi tiếng Lưu Tôn Nghĩa, phó Tổng thư ký CCIEE, nguyên Hiệu trưởng ĐH Trung văn, Hồng Công, nhận xét: Trung Quốc có hơn 2.000 Think Tank nhưng uy tín và ảnh hưởng chưa tương xứng với sức mạnh kinh tế đất nước, lực lượng chưa bằng một Think Tank lớn ở Mỹ như Công ty Rand hoặc Viện Brookings

Doanh nhân nổi tiếng Ninh Cao Ninh nói: bao giờ các văn phòng luật, văn phòng kế toán, công ty tư vấn và Think Tank của Trung Quốc có thể ra nước ngoài kiếm tiền thì Trung Quốc mới trở thành nước lớn; hiện nay chúng ta vẫn phải dựa vào các Think Tank nước ngoài

Tôn Triết, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quan hệ Trung Quốc-Mỹ thuộc ĐH Thanh Hoa, nhận xét: tác dụng của các Think Tank ngoại giao Trung Quốc là “lạc hậu”, chưa phối hợp ăn ý giữa cán bộ nhà nước với giới học giả, điều này có phần do chưa xây dựng được chế độ tư vấn chính quy

Một số học giả Trung Quốc nhận định nước họ chưa có Think Tank với ý nghĩa thực sự. Trung Quốc có hơn 2.000 Think Tank (Mỹ có 1.777), nhưng báo cáo của ĐH Pennsylvania chỉ thừa nhận có 74; nghĩa là phần lớn bị người Mỹ bỏ qua. Bắc Kinh, Thượng Hải không có tên trên bản đồ Think Tank thế giới

Mặt khác, các Think Tank Trung Quốc chỉ lo nghiên cứu phát hiện và giải quyết vấn đề trước mắt, chưa có nghiên cứu nhìn xa trông rộng, dự kiến xu hướng phát triển thời đại, chưa sánh được với các Think Tank hàng đầu trên thế giới, họ nghiên cứu cả những vấn đề sau đây 30-50 thậm chí 100 năm

Số lượng Think Tank nhiều nhưng 95% ăn lương nhà nước, cán bộ do nhà nước bổ nhiệm; chỉ có 5% thuộc diện dân lập, quy mô rất nhỏ. Think Tank dân lập lớn nhất chỉ có 20 cán bộ, kinh phí hàng năm chừng 2 triệu RMB (Nhân Dân Tệ; 1 RMB tương đương 0,147 USD)

Các cơ quan nghiên cứu chính sách hiện nay thường bị dư luận chê trách là hay đưa ra dự báo sai (thí dụ dự báo giá dầu, chỉ số CPI …) và không có tiếng nói trước các vụ việc lớn (như vụ sữa Tam Lộc…) do đó họ không có ảnh hưởng trong dư luận

Vì phần lớn Think Tank là cơ quan nhà nước nên họ không đại diện cho trí tuệ công chúng, chỉ là cơ quan tuyên truyền và giải thích chính sách nhà nước, rất khó đề ra các ý kiến có tính phản biện đích thực; trong khi tính trung lập và độc lập mới là các yếu tố chủ yếu quyết định sức sống và do đó quyết định nguồn lực của các Think Tank

Vương Thông Tấn Phó Hội trưởng Hội Nghiên cứu nhân tài Trung Quốc nói: “Rất nhiều Think Tank của chúng ta chỉ có tác dụng chứng minh tính đúng đắn của chính sách”

Khó khăn lớn nhất của các Think Tank là thiếu nguồn vốn hoạt động, nhất là loại dân lập. Một giám đốc Think Tank dân lập nói: “Nghiên cứu làm cái quạt điện còn có thể bán lấy chút tiền. Chúng tôi nghiên cứu sửa hiến pháp, sửa chính sách nhà nước thì ai bỏ tiền cho chúng tôi? Nhất là việc nghiên cứu các vấn đề vĩ mô, chính quyền chưa chắc đã thích anh làm chuyện ấy.” Rốt cuộc Think Tank của ông này 20 năm qua phải kiếm kế sinh nhai bằng việc tư vấn cho các doanh nghiệp cần xin phá sản

Think Tank “sang trọng nhất” là CCIEE cũng gặp khó khăn về vốn, tuy mục tiêu hùn vốn chỉ có 500 triệu RMB. Trong khi đó các Think Tank tại phương Tây đều nhận được tài trợ của nhiều doanh nghiệp, cá nhân, quan chức, và cả của nhà nước; bởi lẽ họ thấy các Think Tank rất hữu ích với họ. Thí dụ ở Mỹ, riêng một Quỹ Rockefeller mỗi năm tài trợ hơn 60 triệu USD cho Viện Brookings

Tôn Triết cho biết nguồn tài chính của các Think Tank nghiên cứu ngoại giao chưa đa dạng, phần lớn dựa ngân sách của cơ quan chủ quản, mà các cơ quan này thường coi nghiên cứu là “nghề phụ”, Think Tank bị coi nhẹ nên chưa được rót đủ kinh phí, thậm chí có Think Tank vì thế phải nghỉ việc

Ngay cả Quỹ Nghiên cứu vấn đề quốc tế thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc thành lập đã hơn 10 năm, tuy có tài trợ từ bên ngoài mà năm nào cũng thiếu kinh phí. Do đó các Think Tank thiếu sức thu hút học giả trẻ. Người trẻ nhất của một cơ quan nghiên cứu nổi tiếng nọ đã 35 tuổi, trong khi cơ quan cần lớp thanh niên tuổi 20 tuổi vừa ra trường đang tràn đầy nhiệt tình nghiên cứu, khám phá

Xã hội Trung Quốc chưa có văn hóa quyên tặng cho Think Tank, qua đó bảo đảm tính độc lập trong nghiên cứu. Các doanh nghiệp khi làm hoạt động công ích thường chỉ quyên tặng phần cứng (như xây dựng nhà làm việc) mà chưa quyên tặng kinh phí cho việc nghiên cứu chính sách công

Đặng Duật Văn phó Tổng biên tập Thời báo Học tập của Trường Đảng Trung ương nói: “Trung Quốc có nhiều Think Tank nhưng do các vấn đề về cơ chế, nguồn vốn và hệ thống đánh giá nên chưa có thành tích nổi bật trên sân khấu quốc tế, khó có thể đối thoại với các Think Tank hàng đầu thế giới”

Dư luận Trung Quốc cho rằng nước này rất cần các Think Tank đa nguyên và nhiều loại hình. Vương Thông Tấn nói: “Think Tank dùng đầu óc để làm ra lợi ích có hiệu quả; một xã hội càng phát triển thì càng cần nhiều Think Tank….

Khi các vấn đề càng phức tạp thì càng cần các Think Tank có lập trường khách quan. Mỗi Think Tank phải có lập trường riêng nhưng có thể “hòa mà bất đồng”, được bảo lưu quan điểm của mình, nêu ra các số liệu và kiến nghị khác nhau”

Khác với phương Tây, ở Trung Quốc các đại biểu quốc hội và đại biểu Chính Hiệp (tương đương Trung ương Mặt trận Tổ quốc ở Việt Nam) đều không là người chuyên trách và không do dân bầu, vì thế Trung Quốc càng đặc biệt cần có một bên thứ 3 cótính độc lập, tính dân gian và tính trung lập về lợi ích – đó là các Think Tank dân lập, nhờ thế có thể tạo ra được sự phát triển thực sự cho đất nước. Các nước phát triển coi Think Tank là thế lực (quyền lực) lớn thứ tư sau các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp

Khoa học hóa quyết sách không chỉ là nghe ý kiến dân, vả lại không phải ý kiến đa số là đúng, mà phải nghe ý kiến của các Kho trí tuệ độc lập với nhà nước tiến hành nghiên cứu, phản biện chính sách theo một quy trình có logic chặt chẽ

Nói theo ngôn từ Trung Quốc thì Think Tank phải trở thành “Lãnh tụ ý kiến” của công chúng, phản ánh lên lãnh đạo các ý kiến, chính sách đã qua nghiên cứu công phu nhằm đạt mục tiêu tác động tới quyết sách của chính phủ, tới dư luận công chúng

Muốn phát triển hệ thống Think Tank cần có 2 điều kiện khách quan: – từ trên xuống dưới hình thành bầu không khí tôn trọng các quyết sách có tính độc lập về chuyên nghiệp; – toàn xã hội phải có một không gian công cộng (tức dư luận) tương đối cởi mở khuyến khích nhiều người tham dự quyết sách

Hiện nay môi trường xã hội Trung Quốc chưa thuận lợi cho việc phát triển các Think Tank dân lập. Thí dụ, các Think Tank này vốn là tổ chức phi lợi nhuận, nhưng chính sách nhà nước lại yêu cầu họ phải đăng ký dưới hình thức doanh nghiệp kiếm lời, hoặc “núp bóng” một cơ quan nhà nước nào đó. Các Think Tank hoạt động trong môi trường chưa thuận lợi. Thói quen hàng nghìn năm vẫn áp đảo, cái gì cấp trên đã quyết, dù sai đi nữa, cũng rất khó góp ý sửa đổi, phản bác

Vương Lợi Lệ, nghiên cứu viên của CCIEE nhận định: nhiệm vụ chủ yếu của Think Tank là nghiên cứu chính sách; mục tiêu của Think Tank là phải tác động tới quyết sách của chính phủ và tới dư luận; nói cách khác, sức cạnh tranh chính của Think Tank là ở năng lực sáng tạo và sức ảnh hưởng dư luận, chứ không phải là ở quy mô và cấp bậc

Để Think Tank thực sự phát triển trở thành một ngành nghề, cần phải hình thành các cơ chế, môi trường và văn hóa có lợi. Nên khuyến khích lập nhiều kênh góp vốn nhằm bảo đảm các Think Tank giữ được tính độc lập, dân lập và đa nguyên. Các Think Tank cần phát huy ảnh hưởng quốc tế, giành quyền ăn nói trên sân khấu quốc tế.

Xu hướng phát triển hệ thống Think Tank ở Trung Quốc

Trung Quốc đã tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh Think Tank toàn cầu (Global Think Tank Summit, 2- 4/7/2009 tại Bắc Kinh) có mặt lãnh đạo 30 Think Tank và nhiều học giả trên toàn thế giới. Phó Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã tới dự

Việc này chứng tỏ Trung Quốc bắt đầu đặc biệt coi trọng Think Tank. 30 năm qua Trung Quốc mới chỉ tập trung phát triển sức mạnh cứng mà chưa coi trọng sức mạnh mềm – sự đột phá về quan niệm tư tưởng, văn hóa giáo dục, then chốt là sự khoa học hóa, hợp lý hóa các quyết sách

Đây là một thiếu sót đáng tiếc. Nếu có nhiều Think Tank dân lập thực sự độc lập và chất lượng cao, thì chính phủ sẽ tập trung được trí tuệ của nhiều bên, nhiều người, nâng cao được tính khoa học, tính hữu hiệu và tính dân chủ của quyết sách

Cần thực thi quy trình mỗi khi nhà nước cần quyết định một chính sách lớn, đầu tiên các Think Tank phải nghiên cứu và nêu ra, sau đó dư luận tiến hành bàn thảo, Quốc Hội xem xét, nghe báo cáo và chất vấn, cuối cùng chính phủ tiếp thu

Gần đây đã xuất hiện những tín hiệu khả quan: nhiều cơ quan nhà nước tăng kinh phí nghiên cứu, một số quan chức khi nghỉ hưu lại đến nhận công việc ở trường đại học hoặc viện nghiên cứu, việc này giúp thắt chặt mối quan hệ giữa chính quyền với Think Tank; nhiều Think Tank độc lập đã tiếp nhận nguồn tài trợ của xã hội và doanh nghiệp, qua đó tiến theo hướng trở thành Think Tank hiện đại có ảnh hưởng lớn

Bước phát triển đáng kể là tháng 3/2009 Thủ tướng Ôn Gia Bảo duyệt thành lập Trung tâm Giao lưu kinh tế quốc tế Trung Quốc (CCIEE), gồm toàn các nhân vật cấp cao. Chủ tịch Ban Chấp hành (BCH) CCIEE là nguyên phó Thủ tướng Tăng Viêm Bồi, ủy viên BCH gồm toàn cán bộ cấp bộ thứ trưởng đương chức hoặc đã nghỉ hưu, giám đốc ngân hàng lớn

Trước mắt đây là một Think Tank cấp cao kiểu mới nửa nhà nước nửa dân lập; sau này sẽ trở thành một Think Tank dân lập, tập hợp đội ngũ chuyên viên cấp cao, tiến hành các nghiên cứu dài hạn, chiến lược, toàn cục, nhằm cung cấp trợ giúp về trí tuệ cho các chính sách công, cung cấp dịch vụ tư vấn cho các vụ kinh doanh xuyên quốc gia

Nhà nước chỉ cấp cho CCIEE kinh phí thành lập 5 triệu RMB; còn kinh phí hoạt động phải tự lo. CCIEE đã lập quỹ riêng để tạo nguồn vốn đa nguyên, nhằm mục tiêu tạo vốn 500 triệu RMB; hiện quỹ đã tập hợp được 30 doanh nghiệp trung ương, sau này sẽ thu hút doanh nghiệp tư doanh. CCIEE sẽ áp dụng cơ chế vận hành kiểu thị trường như các Think Tank nước ngoài, không dùng tiền nhà nước, như vậy có lợi cho việc duy trì tính độc lập trong nghiên cứu

CCIEE sẽ dẫn đầu phong trào lập các Think Tank dân lập trong cả nước. Dĩ nhiên quá trình này sẽ còn nhiều khó khăn, nhưng đã được khởi động với quyết tâm từ cấp lãnh đạo cao nhất

Trịnh Tân Lập Phó Tổng thư ký CCIEE nói ban lãnh đạo CCIEE quyết tâm xây dựng CCIEE sao cho có được uy tín và tác động lớn như các Think Tank hàng đầu phương Tây, tức là có ảnh hưởng trực tiếp tới quyết sách của chính phủ và dư luận công chúng

Thành lập CCIEE là một sự kiện lớn chứng tỏ Trung Quốc quyết đẩy mạnh tiến trình tăng cường vai trò của các tổ chức dân lập trong việc tham dự quyết định mọi chủ trương chính sách của nhà nước, nhằm thực hiện phương châm Khoa học hóa quyết sách

Nguyễn Hải Hoành
 

thinktank.vn

Administrator
Alibaba và Tencent chuyển hướng Đông Nam Á


Hai hãng công nghệ hàng đầu Trung Quốc là Alibaba và Tencent đang rút khỏi các thương vụ tại Mỹ và chuyển hướng đầu tư sang thị trường Đông Nam Á


Kể từ đầu năm đến nay, Alibaba và Tencent đã đầu tư 3,8 tỷ USD vào thị trường châu Á, cao gấp nhiều lần so với các hoạt động đầu tư tại Mỹ. Đông Nam Á được coi là mục tiêu đặc biệt quan trọng của các doanh nghiệp này nhờ vị trí gần với Trung Quốc và lượng người dùng Internet đang tăng chóng mặt, dự báo sẽ đạt 350 triệu người vào cuối năm nay

Cả Alibaba và Tencent đều đang mạnh tay đầu tư vào thương mại điện tử tại Đông Nam Á để tiếp cận nhóm người dùng Internet với toàn thị trường được dự báo đạt giá trị 40 tỷ USD trong 2 năm tới

Tuyên bố của Jack Ma được đưa ra trong bối cảnh cả Mỹ và Trung Quốc có những động thái nhắm vào nhau. Đầu tuần này, Wasington chính thức áp thuế lên thêm 200 tỷ USD hàng hoá từ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đáp trả bằng việc đánh thuế lên 60 tỷ USD hàng hoá Mỹ nhập khẩu vào nước này. Hôm thứ 2, Bắc Kinh công bố sách trắng về xung đột thương mại song phương đang diễn ra với Mỹ, trong đó cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump "bắt nạt" về thương mại và đe dọa kinh tế

Brock Silvers, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn đầu tư Kaiyuan Capital, có trụ sở tại Thượng Hải, cho rằng Alibaba sẽ không có nhiều thương vụ đầu tư vào Mỹ trong tương lai gần. "Alibaba có thể sẽ quyết định tập trung hơn vào đầu tư tại châu Á cho đến khi thấy được những cải tiến đột phá trong chiến tranh thương mại", Silvers nhận định

Đối với cả Alibaba và Tencent, Đông Nam Á là thị trường đặc biệt hấp dẫn để đầu tư, nhờ vị trí gần với Trung Quốc và lượng người dùng internet đang tăng chóng mặt

Số người dùng internet tại Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được dự báo sẽ cán mốc 350 triệu người vào cuối năm nay, trở thành khu vực có lượng người dùng internet lớn thứ 3 trên thế giới, sau Trung Quốc và Ấn Độ, theo Jefferies Group. Mua sắm trực tuyến đang ngày càng trở thành một kênh quan trọng để tiếp cận nhóm người này, với toàn thị trường được dự báo đạt giá trị 40 tỷ USD trong 2 năm tới

Cả Alibaba và Tencent đều đang tăng dần đầu tư tại khu vực này. Hồi tháng 3, Alibaba đầu tư thêm 2 tỷ USD vào Lazada, nền tảng thương mại điện tử của Singapore. Cuối năm 2017, hãng này cũng đầu tư 1,1 tỷ USD vào trang thương mại điện tử Tokopedia của Indonesia​


Đối với cả Alibaba và Tencent, Đông Nam Á là thị trường đặc biệt hấp dẫn để đầu tư, nhờ vị trí gần với Trung Quốc và lượng người dùng internet đang tăng chóng mặt

Trong khi đó, Tencent, hiện sở hữu 36% cổ phần tại Sea, công ty thường được gọi là "Tencent Đông Nam Á". Có trụ sở tại Singapore, Sea cung cấp dịch vụ giải trí số, game cùng nền tảng thương mại điện tử Shopee. Tencent cũng đầu tư vào startup gọi xe Indonesia Go-Jek, công ty cung cấp nền tảng GoPay cho phép khách hàng thanh toán cước, mua sắm, mạng xã hội...

"Tencent đang phát triển năng lực thanh toán xuyên biên giới và các mối quan hệ xã hội cho người dùng", nhà phân tích Danny Mu của Forrester cho biết. "Các kết nối xã hội là trọng tâm trong chiến lược đầu tư của Tencent"

Tuy nhiên, để giành thị phần, nhiều công ty đang phải chấp nhận lỗ. Tại Indonesia, nơi thị trường thương mại điện tử được dự báo sẽ bắt kịp Ấn Độ vào năm tới, Lazada, Tokopedia, Shopee và JD.com của Trung Quốc đều đang chịu lỗ sau khi chi đậm vào khuyến mại cho khách hàng và giảm chiết khấu để thu hút nhà cung cấp, theo nhà phân tích Paul McKenzie của CLSA

Minh Đức
 

thinktank.vn

Administrator
Trung Quốc đang phát triển vô vàn xưởng trí tuệ nhân tạo như thế nào ?
Trí tuệ nhân tạo cần phải được dậy dỗ khối lượng dữ liệu lớn trong thời gian cực ngắn, đây chính là mảnh đất màu mỡ cho Trung Quốc bởi Trung Quốc quá thừa người

Một trong những công việc quan trọng nhất trong mục tiêu phát triển ngành công nghệ của Trung Quốc đang diễn ra tại một khu vực trước đây từng là một nhà máy xi măng nằm ở khu vực trung tâm của Trung Quốc, cách rất xa thung lũng Silicon Trung Quốc bao gồm Bắc Kinh và Thâm Quyến. Một máy trộn xi măng giờ vẫn còn đang nắm bất động giữa sân vườn

Bên trong nhà máy, Hou Xiamend điều hành công ty trí tuệ nhân tạo. Khoảng hơn 24 người ngồi tập trung nhìn vào những hình ảnh và video lướt qua trên màn hình và gọi tên tất cả những gì họ nhìn thấy. Đó là chiếc ô tô, đó là đèn giao thông, đó là bánh mì, đó là sữa, đó là socola. Các hình ảnh lướt qua giống như khi người ta đang đi bộ

Kỹ sư Hou năm nay 24 tuổi, anh cho biết anh từng tin rằng máy móc như thiên tài, thế nhưng nay anh đã biết lý do đằng sau tài năng của chúng

Trung Quốc bao nhiêu lâu nay vẫn được biết đến là công xưởng của thế giới, nơi thế hệ những người công nhân được trả lương thấp đang lắp đặt nên nền móng của tương lai. Nếu Trung Quốc được ví như Saudi Arabia của dữ liệu, các doanh nghiệp mới của Trung Quốc có thể coi như những nhà máy lọc dầu, biến số liệu thô thành nhiên liệu giúp tiếp thêm sức mạnh cho tham vọng trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc, theo nội dung của bài báo mới được New York Times đăng tải

Người ta thường tin rằng Trung Quốc và Mỹ đang cạnh tranh nhau để giành sự vượt trội về trí tuệ nhân tạo và rằng Trung Quốc có những lợi thế nhất định. Chính phủ Trung Quốc trợ cấp mạnh mẽ cho các công ty trí tuệ nhân tạo, kể cả về mặt tài chính cũng như chính trị. Trong tuyên bố chính sách quan trọng công bố vào tháng trước, Trung Quốc tuyên bố nước này muốn trở nên đứng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo trước năm 2030

Cũng theo quan điểm đó, chính phủ và doanh nghiệp Trung Quốc hưởng lợi vô cùng nhiều từ nguồn dữ liệu khủng khiếp bởi luật bảo vệ quyền riêng tư cũng như sự thực thi nó vô cùng lỏng lẻo. Hơn cả Facebook, Google và Amazon, các công ty Internet Trung Quốc thu thập được nhiều dữ liệu hơn bởi người Trung Quốc sử dụng điện thoại di động cho vô cùng nhiều hoạt động trong cuộc sống của họ, từ đi mua sắm điện thoại di động, trả tiền ăn uống hay mua vé xem phim

Dù các cỗ máy trí tuệ nhân tạo học rất nhanh và giải quyết được nhiều vấn đề tính toán phức tạp, khả năng nhận thức của máy móc thậm chí còn kém hơn một đứa trẻ 5 tuổi. Trẻ con có thể phân biệt được chó lông xù anh hay chó Great Dane to lớn đều là chó. Trẻ em có thể biết một chiếc xe ô tô bán tải khác với mẫu xe Beetle của Volkswagen khác nhau thế nào dù chúng đều gọi là ô tô

Trí tuệ nhân tạo cần phải được dạy dỗ. Nó cần phải tiếp thụ được lượng lớn hình ảnh và video trước khi chúng có khả năng phân biệt được rằng mèo trắng hay mèo đen đều là mèo. Chính chức năng này mang đến việc làm cho những xưởng dữ liệu và người lao động làm việc trong đó

Đối tượng nhận diện giúp cho AInnovation, một công ty trí tuệ nhân tạo trụ sở tại Bắc Kinh, sửa chữa hệ thống thanh toán tự động cho một chuỗi cửa hàng bánh ngọt Trung Quốc. Người dùng sẽ có thể đặt bánh dưới máy quét và trả tiền mà không cần sự hỗ trợ của nhân viên. Thế nhưng trước đây trong khoảng 30% số lần quét, hệ thống không phân biệt được bánh donut khác với bánh bao nhân thịt lợn bởi hệ thống đèn sáng và hoạt động của con người khiến cho ảnh khó nhận diện hơn. Khi kết hợp với hệ thống ảnh từ bên trong của nhà hàng, cuối cùng máy cho ra kết quả chính xác đến 99%

Khối lượng công việc nhiều khi lớn đến nỗi mà anh Liang cần nhận diện khoảng 20.000 bức ảnh trong siêu thị trong 3 ngày. Những người được tuyển dụng đã hoàn thành được việc đó trong thời gian cần thiết, chi phí mà công ty bỏ ra chỉ vài nghìn USD

Các công xưởng dữ liệu kiểu như thế này đang phát triển tại khắp các vùng quê của Trung Quốc, nơi chi phí lao động rẻ, chi phí thuê văn phòng thấp

Phần lớn những người lao động vào làm tại đây là người từng làm việc trong các dây chuyền sản xuất cũng như công trường xây dựng tại các thành phố lớn. Thế nhưng sau này, công việc không còn thuận lợi nữa khi mức lương thấp và nhiều người Trung Quốc muốn làm việc gần quê nhà

Trung Mến
 

thinktank.vn

Administrator
Trung Quốc vẫn cần Thung lũng Silicon bất chấp căng thẳng với Mỹ

Trung Quốc có thể đang đứng giữa cuộc chiến công nghệ với Mỹ, song điều này không ngăn một số doanh nghiệp lớn nhất nước này mở rộng sự hiện diện ở Thung lũng Silicon

Theo CNN, Tencent và ByteDance có trung tâm nghiên cứu cách Đại học Stanford chỉ vài bước. Không xa về phía đông, trên đường cao tốc 101 là trụ sở của Alibaba, Baidu và Didi Chuxing

Các hãng internet kể trên lớn mạnh tại Đại lục, đất nước đang thúc đẩy đổi mới trong mảng mạng xã hội, thương mại điện tử và ô tô tự hành. Song sự hiện diện ở Thung lũng Silicon cho thấy những cái tên công nghệ lớn nhất Trung Quốc vẫn cần bí quyết từ Mỹ để duy trì tính cạnh tranh

“Giới doanh nghiệp công nghệ Mỹ vẫn đi trước Trung Quốc. Nhận định này không phải nói rằng các công ty Trung Quốc không giỏi đổi mới, song nếu họ muốn thứ tốt nhất thì vẫn phải đến Mỹ”, James Lewis, giám đốc Chương trình Chính sách Công nghệ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington, cho hay

Trung Quốc có kế hoạch đầy tham vọng là trở thành nước đi đầu công nghệ toàn cầu trong thập niên tới, cam kết đầu tư hàng trăm tỉ USD vào nhiều công nghệ đổi mới như trí tuệ nhân tạo (AI), xe tự lái và siêu máy tính. Song nhóm tài năng công nghệ hàng đầu Trung Quốc nhỏ hơn ở Mỹ, nơi vẫn còn thu hút kỹ sư lẫn doanh nhân công nghệ thế giới đổ về

Bằng cách lập văn phòng, trụ sở ở Thung lũng Silicon, công ty internet Trung Quôc dễ dàng tiếp cận sinh viên tốt nghiệp và các nhà nghiên cứu hàng top từ nhiều trường như Stanford, Viện Công nghệ California. Họ cũng có vị trí tốt để cạnh tranh với nhiều đối thủ Mỹ như Google, Facebook và Uber, các hãng cũng cố gắng thuê tuyển nhân tài. “Đó là cuộc săn nhân tài toàn cầu. Một hãng công nghệ tốt là nơi có nhân tài”, ông Lewis nhận định. Dưới đây là sơ lược những gì các hãng công nghệ lớn Đại lục đang làm ở thung lũng Silicon


Vị trí văn phòng, trụ sở ở Thung lũng Silicon của các hãng công nghệ Trung Quốc

Alibaba

Hãng thương mại điện tử số một Trung Quốc thuê khoảng 350 người, làm việc tại nhiều văn phòng ở Thung lũng Silicon. Hãng mở văn phòng đầu tiên tại Santa Clara năm 2000. Văn phòng tập trung vào việc thuyết phục giới doanh nghiệp Mỹ bán hàng trên nhiều nền tảng mua sắm trực tuyến của Alibaba. Một trung tâm ở San Meteo thì phát triển kinh doanh, kỹ thuật cho mảng điện toán đám mây của Alibaba và Alipay, nền tảng thanh toán trực tuyến lớn do Ant Financial, công ty con của Alibaba quản lý

Alipay đang được chấp nhận một cách chậm chạp tại nhiều khách sạn, hãng bán lẻ ở Mỹ và hưởng lợi từ số khách du lịch đến Mỹ mỗi năm. Dù vậy, nỗ lực phát triển nhanh hơn nhờ thâu tóm dịch vụ chuyển tiền Mỹ MoneyGram không thành công khi bị giới chức Mỹ bác bỏ năm 2017. Năm nay, Alibaba mở rộng dấu ấn tại khu Bay Area với phòng thí nghiệm tập trung vào công nghệ chip và AI. Đây là một phần trong cam kết 15 tỉ USD mà Alibaba đưa ra năm ngoái, nhằm thành lập nhiều cơ sở nghiên cứu công nghệ mới nổi ở nhiều thành phố trên thế giới

Baidu

Doanh nghiệp đứng sau công cụ tìm kiếm hàng đầu Trung Quốc đầu tư mạnh vào AI. Hãng mở văn phòng đầu tiên ở Sunnyvale hồi năm 2011, mở thêm một trung tâm nghiên cứu, phát triển lớn vào năm ngoái. Công ty có khoảng 200 nhân viên ở Thung lũng Silicon. Họ làm việc với ứng dụng AI như dịch thuật đồng thời, robot và xe tự hành​

Baidu là một trong các doanh nghiệp đầu tiên xin giấy phép thử nghiệm xe không người lái ở California, được chấp thuận vào tháng 9.2016. Hãng còn có phòng thí nghiệm chuyên về AI với nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu khám phá các lĩnh vực như khai thác dữ liệu, học máy và thị giác máy tính

ByteDance

Ứng dụng TikTok của ByteDance có sức hút cả bên ngoài Trung Quốc

ByteDance là một trong các hãng internet lớn nhất, bận rộn nhất ở Trung Quốc lúc này. Bộ ứng dụng tin tức và video ngắn gây nghiện được điều khiển bởi thuật toán AI là yếu tố đưa ByteDance trở thành một trong các startup giá trị nhất thế giới. Hãng được định giá 75 tỉ USD trong vòng gọi vốn tháng 11, theo CB Insights

Không như các hãng công nghệ Trung Quốc khác, ByteDance có nền tảng truyền thông xã hội thu hút được người dùng Mỹ. TikTok, ứng dụng video ngắn của ByteDance đang đứng top nhiều bảng xếp hạng gần đây, đạt hạng 1 trong danh sách ứng dụng miễn phí của US App Store hồi tháng 10. Đầu năm 2018, công ty mở văn phòng tại Menlo Park, khu có trụ sở Facebook, và tuyển dụng 50 người

Didi Chuxing

Đây là hãng gọi xe số một Trung Quốc, đẩy Uber ra khỏi thị trường quốc nội năm 2016 sau cuộc chiến giành khách tốn kém. Với định giá 56 tỉ USD, Didi đang thách thức hoạt động của Uber tại nhiều thị trường khác. Phát ngôn viên của Didi cho hay đội ngũ ở Thung lũng Silicon của Didi phát triển sản phẩm và công nghệ an ninh cho hoạt động ở Brazil, Mexico, Úc và Nhật Bản

Cũng như Baidu, Didi có giấy phép thử nghiệm xe tự lái ở bang California từ tháng 5. Didi Labs khai trương năm ngoái tại Mountain View, gần khuôn viên của Google, với 100 nhân viên

Tencent

Hãng trò chơi và mạng xã hội này là một trong các công ty internet đầu tiên của Trung Quốc đến Thung lũng Silicon, lập cửa hàng vào năm 2007. Văn phòng ở Palo Alto của Tencent gần Facebook, hãng công nghệ Mỹ mà Tencent hay bị so sánh. Tencent là nhà đầu tư lớn vào nhiều gương mặt công nghệ khác của Mỹ như Tesla, Snap

Mới đây, có thông tin cho hay Tencent sẽ xây dựng thêm cơ sở mới ở Palo Alto với sức chứa 250 nhân viên. Bên cạnh mảng game di động, AI và dịch vụ đám mây, đội ngũ ở California của Tencent còn chuẩn bị phát triển xe tự lái

Thu Thủy
 

thinktank.vn

Administrator
Trung Quốc tham vọng lập đặc khu kinh tế “trái đất – mặt trăng”
- Trái đất dường như quá nhỏ bé đối với tham vọng kinh tế của Trung Quốc. Quốc gia này đang xem xét lập ra một đặc khu kinh tế trong quỹ đạo không gian nối trái đất với mặt trăng vào năm 2050

Đặc khu này sẽ bao gồm các khu vực không gian gần trái đất, mặt trăng và ở khoảng giữa

Ông Bao Weimin, người đứng đầu Ủy ban Khoa học và Công nghệ tại Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CAST), tiết lộ vào tuần trước. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, CAST là nhà thầu chính cho chương trình kinh tế không gian này

Nhật báo Khoa học và Công nghệ trích dẫn ý kiến các chuyên gia trong ngành cho biết dự án có thể mang lại khoảng 10.000 tỉ USD cho Trung Quốc


Trung Quốc tham vọng lập đặc khu kinh tế “trái đất – mặt trăng” 10.000 tỉ USD - Ảnh 1.

Đặc khu kinh tế trái đất- mặt trăng được hi vọng sẽ đem lại 10 ngàn tỉ USD cho Trung Quốc

Trong một báo cáo về sự phát triển của quỹ đạo không gian trái đất - mặt trăng, ông Bao cũng nói lĩnh vực này có tiềm năng kinh tế rất lớn và do đó nên nghiên cứu các hệ thống vận chuyển hàng không vũ trụ chi phí thấp, đáng tin cậy giữa hành tinh của chúng ta và mặt trăng

Cơ sở hạ tầng dự kiến hoàn thành vào năm 2030, trong khi mốc thời gian cho công nghệ vận tải chủ chốt là năm 2040. Đến giữa thế kỷ, Trung Quốc có thể thiết lập thành công đặc khu kinh tế vũ trụ, theo quan chức này

Trung Quốc phát triển lĩnh vực vũ trụ và nghiên cứu mặt trăng trong những năm gần đây. Vào tháng 7, công ty tư nhân i-Space (còn gọi là Công nghệ không gian vinh quang Bắc Kinh) lần đầu tiên đã phóng thành công một tên lửa vào quỹ đạo không gian. Năm ngoái, tàu thăm dò Chang Thaye 4 của Trung Quốc hạ cánh xuống phần tối của mặt trăng vào ngày 3-1

Gia Minh
 

thinktank.vn

Administrator
Chính quyền Trung Quốc đổi thái độ với tỷ phú Jack Ma

Bắc Kinh muốn các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc đủ mạnh để cạnh tranh với những Facebook, Google, Uber trên trường quốc tế, nhưng đòi hỏi sự ổn định

Theo Nikkei Asian Review, cách đây 5 năm, trước cáo buộc bán hàng giả qua Internet từ cơ quan quản lý Trung Quốc, gã khổng lồ thương mại điện tử Alibaba Group Holdings không ngần ngại chống trả

Alibaba công khai thách thức kết quả điều tra và đệ đơn khiếu nại trưởng bộ phận phụ trách điều tra. Cuộc tranh chấp kết thúc chỉ sau vỏn vẹn một tuần, cơ quan quản lý phải rút lại báo báo. Kỷ nguyên của "Big Tech Trung Quốc" bắt đầu sau khi Alibaba phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) trên sàn giao dịch chứng khoán New York hồi năm 2014

Trong khoảng thời gian này, dường như chính quyền Bắc Kinh không có động thái gì để cản đường các đại gia Internet Trung Quốc. Nhóm doanh nghiệp này sở hữu những dịch vụ phát triển, tiếp cận hàng trăm triệu người dùng và giúp nâng cao uy tín của Trung Quốc trên trường quốc tế

Nhưng thời thế đã thay đổi sau nửa thập kỷ. Các tập đoàn Internet lớn nhất Trung Quốc hiện mở rộng sang hầu hết lĩnh vực, từ vận tải đến tài chính. Tuy nhiên, không giống trước đây, Bắc Kinh bắt đầu siết chặt giám sát những tập đoàn hàng đầu

Cac cong ty cong nghe lon Trung Quoc anh 2

Mới đây, Ant Group của tỷ phú Jack Ma bị các quan chức Bắc Kinh buộc hủy IPO đột ngột​


Tình thế thay đổi

Sự "dại dột" khiến tỷ phú sáng lập Alibaba trả giá đắt. Chỉ một khoảng thời gian ngắn sau khi Jack Ma ví các ngân hàng truyền thống như "tiệm cầm đồ" và khuôn khổ quy định tài chính hiện hành chẳng khác gì "câu lạc bộ của những người già", đợt IPO của Ant Group đột ngột bị hoãn

Màn chào sân của Ant Group lẽ ra có thể trở thành đợt IPO lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, theo nguồn tin của Nikkei Asian Review, chính lãnh đạo Trung Quốc đã ra lệnh cho các cơ quan quản lý điều tra Ant Group. Sau đó, chính quyền Bắc Kinh đề xuất những quy định quản lý tài chính mới và triệu tập Jack Ma

Giới quan sát nhận định cú đánh vào Ant Group báo hiệu rằng một kỷ nguyên mới của các quy định quản lý Big Tech Trung Quốc đang đến gần. Hôm 10/11, Tổng cục Quản lý thị trường Trung Quốc (SAMR) công bố dự thảo dài 22 trang với chủ trương ngăn chặn hành vi độc quyền của các nền tảng Internet lớn. Kể từ đó đến nay, cổ phiếu của Alibaba, Tencent, Meituan và JD.com đồng loạt lao dốc 9-17%

Không dừng lại ở đó, hôm 14/12, Tencent Holdings bị SAMR phạt 500.000 NDT (khoảng 76.000 USD). Nguyên nhân là công ty không xin phép cơ quan quản lý khi công ty con China Literature mua lại hãng giải trí và truyền thông Trung Quốc New Classics Media hồi năm 2018

Alibaba cũng phải chịu phạt số tiền tương tự do các khoản đầu tư vào chuỗi cửa hàng bách hóa Intime Retail từ năm 2014 đến 2018

Cac cong ty cong nghe lon Trung Quoc anh 3

Các gã khổng lồ công nghệ lớn của Trung Quốc phát triển thần tốc và triệt tiêu tính cạnh tranh trên thị trường​


Theo phó giáo sư Victor Shih tại Đại học California, các quan chức Trung Quốc từ lâu đã lo ngại về những công ty công nghệ lớn của nước này. "Giờ đây, cơ quan quản lý đã quyết định đưa sức mạnh vào các cuộc kiểm soát gắt gao đối với Internet để chứng minh ai mới là người nắm quyền ở Trung Quốc", ông nhận xét

Suốt một tháng qua, các cơ quan Trung Quốc đã đưa ra hàng loạt quy tắc mới nhằm điều chỉnh hành vi của những công ty Internet trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ tài chính đến truyền thông. Có thể kể đến các hành vi phản cạnh tranh, tiếp thị quá mức trên những nền tảng phát trực tiếp và thu thập dữ liệu cá nhân bất hợp pháp thông qua các ứng dụng di động

"Giờ đây, những gì mà các nền tảng Internet lớn phải đối mặt là sự thắt chặt quy định từ mọi phía", ông Scott Yu, luật sư chuyên về vấn đề chống độc quyền của hãng luật Zhong Lun, bình luận

Trên thực tế, chính quyền Trung Quốc vốn rất nương tay với các công ty độc quyền, vốn thống trị từ ngành đóng tàu đến viễn thông. Nguyên nhân là những công ty độc quyền dễ quản lý hơn một thị trường cạnh tranh lộn xộn. Trong khi đó, tính cạnh tranh của họ cũng sẽ trở nên cao hơn trên trường quốc tế

Tuy nhiên, sự nổi lên chóng mặt của các Big Tech Trung Quốc khiến Bắc Kinh lo ngại và buộc phải thay đổi

"Quá lớn để thất bại"

Theo giáo sư Zhu Ning tại Học viện Tài chính Tiên tiến Thượng Hải, nhiều công ty Internet Trung Quốc mở rộng nhanh chóng nhờ nguồn vốn khổng lồ. Đáng nói là ảnh hưởng của chúng đã lớn đến mức có thể làm lung lay các chính sách của chính phủ

Các công ty như Alibaba, Tencent và Baidu có tổng cộng hơn 1 tỷ người dùng. Chúng đều mở rộng ồ ạt sang những lĩnh vực kinh doanh mới thông qua hàng loạt thương vụ mua lại. Các "tay chơi" mới như Pinduoduo (thương mại điện tử), Meituan (giao đồ ăn), JD.com (thương mại điện tử), Didi Chuxing (gọi xe) và Bytedance (video ngắn) cũng có hướng đi tương tự

"Những đại gia trong nền kinh tế Internet không chỉ thống trị lĩnh vực của riêng chúng, mà còn dễ dàng mở rộng phạm vi hoạt động sang các lĩnh vực khác, thống trị nhiều ngành công nghiệp hơn bằng cách tận dụng dữ liệu người dùng", ông Yu, luật sư tại Bắc Kinh, giải thích

Trong đó, ngành công nghiệp fintech (tài chính công nghệ) là một trong những lĩnh vực gây tranh cãi bậc nhất. Các công ty Internet có thể cung cấp dịch vụ ngân hàng với giá rẻ, chỉ cần bỏ tỷ lệ vốn nhỏ và ít bị kiểm soát chặt chẽ như ngân hàng truyền thống

Những công ty này khẳng định với big data (dữ liệu lớn), chúng có thể đảm bảo ngăn chặn rủi ro hệ thống đối với lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên, sự mở rộng chóng mặt của các công ty trên khiến cơ quan quản lý ngân hàng Trung Quốc lo ngại

Tận dụng dữ liệu người dùng, các đại gia Internet không chỉ thống trị lĩnh vực của riêng họ, mà còn dễ dàng mở rộng phạm vi hoạt động sang những lĩnh vực khác

Tại một diễn đàn hôm 8/12, ông Guo Shuqing, Chủ tịch Ủy ban Quản lý Ngân hàng và Bảo hiểm Trung Quốc, cảnh báo rằng một số công ty công nghệ đã trở nên "quá lớn để thất bại". Nguyên nhân là thị trường thanh toán vi mô mà chúng thống trị liên quan đến đáng kể đến lợi ích cộng đồng

"Ngành công nghiệp fintech dẫn đến nhiều hiện tượng và vấn đề mới. Cần phải thực hiện các biện pháp kịp thời và có mục tiêu để ngăn ngừa những rủi ro hệ thống mới", ông nhấn mạnh. Hầu hết công ty Internet coi dịch vụ tài chính là một mục tiêu dễ đạt nhưng đem lại lợi nhuận lớn. Ngay cả công ty dịch vụ gọi xe Didi và Sina cũng bắt đầu cung cấp các khoản vay trực tuyến

Tính đến tháng 6, Alipay - ứng dụng thanh toán của Alibaba - đã có hơn 700 triệu người dùng hoạt động hàng tháng (MAU). Trong khi đó, WeChat Pay của Tencent có hơn 800 triệu MAU trong năm 2019. Theo Tencent, tới tháng 1/2020, hơn 79,4% cửa hàng nhỏ đến trung bình tại Trung Quốc đang sử dụng dịch vụ thanh toán của tập đoàn

"Các nhà quản lý cũng lo ngại rủi ro tài chính lan nhanh sang những lĩnh vực khác", giáo sư Zhu Wuxiang tại Trường Kinh tế và Quản lý của Đại học Thanh Hoa, bình luận

Lo ngại bất ổn

Nền kinh tế kỹ thuật số của Trung Quốc đã tạo ra hàng triệu việc làm mới, từ kỹ sư phần mềm đến nhân viên giao hàng. Tuy nhiên, sự phát triển chóng mặt của ngành công nghiệp này cũng làm tăng nguy cơ xáo trộn xã hội

Theo giới chuyên gia, mục tiêu đạt hiệu quả của các công ty Internet không phải lúc nào cũng trùng với mục tiêu ổn định của chính quyền Bắc Kinh

Chẳng hạn, hồi năm 2018, hơn 15 triệu người dùng ứng dụng chia sẻ xe đạp Ofo đã không thể lấy lại tiền đặt cọc do startup này rơi vào cuộc khủng hoảng tiền mặt. Còn với nền tảng cho thuê căn hộ trực tuyến Danke Apartment, xung đột xảy ra sau khi những người thuê nhà bị đuổi khỏi nhà vì công ty không trả tiền cho chủ nhà

Trong khi đó, hàng chục triệu nhà đầu tư mất trắng tiền tiết kiệm sau sự sụp đổ của những chương trình cho vay ngang hàng từng mọc lên như nấm vài năm trước. Đáng chú ý nhất là vụ việc công ty cho vay trực tuyến Ezubo hồi năm 2016, khiến các nhà đầu tư thiệt hại 50 tỷ NDT (7,5 tỷ USD). Hai nhà sáng lập sau đó bị kết án tù chung thân

Những vụ việc này là lời nhắc nhở rằng nếu không được kiểm soát, các công ty Internet có thể gây ra rắc rối quy mô lớn. "Internet giống một công cụ phân phối lại nguồn lực và của cải trong nền kinh tế thực. Nó không tạo ra mà làm gián đoạn", chuyên gia kinh tế Andy Xie tại Thượng Hải bình luận

Chẳng hạn, Ye Jianqing, chủ một công ty sản xuất kính râm ở Ôn Châu, tiết lộ đã mất 30-40% khách hàng do các nhà cung cấp nhỏ chuyển sang trực tuyến

Trung Quốc muốn các công ty công nghệ đủ mạnh để cạnh tranh với những công ty như Google, Facebook, Uber. Nhưng đồng thời, mục tiêu cuối cùng của họ vẫn là sự ổn định

- Chuyên gia Kendra Schaefer

Một minh chứng khác là nhiều công ty Internet tung ra dịch vụ mua hàng theo nhóm, cho phép một nhóm cư dân trong khu chung cư mua hàng tạp hóa và đồ tươi sống với giá chiết khấu. Tuy nhiên, xu hướng này sẽ gây ảnh hưởng đến các công việc có thu nhập thấp ở thành phố, chẳng hạn nhân viên bán hàng trong siêu thị

Theo chuyên gia Kendra Schaefer của Trivium, ngoài mối lo ngại về sự bất ổn trong nước, Bắc Kinh còn đưa ra những quy định mới nhằm thúc đẩy các công ty Internet trên trường quốc tế

"Trung Quốc không giấu tham vọng trở thành siêu cường công nghệ trong các lĩnh vực như blockchain, AI, big data... Giới chức trách Bắc Kinh đã nhận thức được rằng họ không thể đạt mục tiêu đó nếu không có nền tảng vững chắc về nguyên tắc quản trị dữ liệu", bà nói thêm

Theo bà Schaefer, Trung Quốc muốn trao quyền cho các công ty công nghệ và giúp chúng đủ mạnh để cạnh tranh với những công ty như Google, Facebook, Uber. "Nhưng đồng thời, mục tiêu cuối cùng của họ vẫn là sự ổn định", bà nói thêm
 

thinktank.vn

Administrator
Trung Quốc nên cân nhắc đánh thuế dữ liệu kỹ thuật số

Theo một quan chức Trung Quốc, nước này nên cân nhắc đánh thuế kỹ thuật số đối với các hãng công nghệ nắm trong tay lượng lớn dữ liệu người dùng

Trung Quốc nên cân nhắc đánh thuế dữ liệu kỹ thuật số

Theo Beijing News, phát biểu tại một diễn đàn tổ chức ở Bắc Kinh, ông Yao Qian – Trưởng Phòng giám sát Khoa học và công nghệ tại Ủy ban điều tiết chứng khoán Trung Quốc (CSRC) – nhận xét một số doanh nghiệp nắm trong tay lượng dữ liệu người dùng dồi dào, giống như đang nắm mỏ khoáng sản quý giá vậy. Ông cho rằng giá trị của các doanh nghiệp này do người dùng tạo ra và người dùng phải được chia sẻ lợi nhuận với các doanh nghiệp đó

Theo ông, các phiếu giảm giá hay trợ giá mà các nền tảng này cung cấp vào thời kỳ đầu phát triển được sử dụng như một cách tiếp thị nhiều hơn. Là người tạo ra giá trị thực sự cho doanh nghiệp, người dùng không được chia sẻ lợi ích từ doanh thu mà doanh nghiệp kiếm được

Ông Yao Qian nói chính phủ nên nghiên cứu kỹ lưỡng việc có cần phải đánh thuế kỹ thuật số đối với các doanh nghiệp như vậy hay không, giống như họ vẫn đánh thuế lên tài nguyên thiên nhiên

Trung Quốc đang tăng cường giám sát những hãng công nghệ lớn, bao gồm Alibaba và Tencent. Nhiều công ty trong số này thu thập lượng lớn dữ liệu người dùng trong khi cung cấp dịch vụ. Việc sử dụng các dữ liệu khách hàng đã trở thành vấn đề nhức nhối đối với chính phủ. Ông Guo Shuqing, người đứng đầu Ủy ban điều tiết Ngân hàng và bảo hiểm Trung Quốc, cho biết cần làm rõ quyền dữ liệu vì họ xem dữ liệu như một đóng góp cho nền kinh tế, cũng như lao động và nguồn vốn
 
Top